Hipinosi: diferenças entre revisões

Fonte: Reincarnatiopedia
Bot: Created Hypnosis article in Venda
Bot: Created Hypnosis article in Samoan
Linha 1: Linha 1:
'''Hipinosi''' (kha Luphara: ''Hypnosis'') ndi tshiimo tsha u vha na vhutanzi ha muhumbulo tshine tsha bveledzwa nga u tevhedzana ha u ṋetshedza na u dzhiela nṱha. Nga tshinḓa tsho, muṱoḍi a kona u ita uri muṋe a vhe na u dzhiela nṱha kha tshiṱiriki tshoṱhe tsha zwiṱaluli zwi tevhelaho, sa u pfumala vhutungu, u ḓivha ha vhukuma, kana u vhuyelela murahu kha zwivhumbwa zwa mihumbulo ya kale. Hipinosi a si tshiimo tsha u ḓadza kana u litsha, futhi a i kone u ita uri muṋe a ite zwi songo ṱanganedzwa na vhutshilo hawe kana mvelele. Nga nḓila ya vhukoni ha muṱoḍi, i shumiswa kha vhupilisi, vhutsila, na vhukonḓeleli ha vhutshilo.
'''Hipinosi''' o se tulaga o le mafaufau lea e faʻatupuina ai se faʻalagolago tele, faʻalogo, ma faʻatatau i manatu. E masani ona faʻamatalaina o se tulaga o le faʻalagolago maualuga e mafai ai e le tagata faʻapitoa (le faʻaosooso) ona faʻaosofia manatu, lagona, tali, poʻo amioga i le tagata o loʻo i lalo o le hipinosi (le tagata faʻataʻitaʻi). E le o se moe, ae o se tulaga faʻaletonu o le mafaufau ma le tino e sili atu ona matala i fautuaga.


== Mbalo (Definition) ==
== Faʻamatalaga ==
Hipinosi ndi tshiimo tsha u vha na vhutanzi ha muhumbulo tshine tsha bveledzwa nga u tevhedzana ha u ṋetshedza na u dzhiela nṱha. Tshiimo tsho tshi vhidzwa '''tshiimo tsha hipinosi''' kana '''trance'''. Muṱoḍi wa hipinosi (a vhidzwa '''hipinotherapisṱ''', '''hipinotisi''', kana '''muṱoḍi''') u shumisa maipfi na maitele a u bveledza tshiimo tsho, tshine tsha thusa muṋe (a vhidzwa '''khasianṱi''') u vha na u dzhiela nṱha kha zwiṱaluli zwiṱani zwi tevhelaho, u fhungudza vhutungu, u bveledza vhukoni hashu, kana u wanulusa zwiṱaluli zwa mihumbulo. Hipinosi i na vhukuma ha sayensi, nahone i shumiswa nga vhadededzi vha mafhungo a mihumbulo, vhudokotela, na vhaṱoḍi vha vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili.


== Histori (History) ==
O le hipinosi, poʻo le '''faʻafolafolaina faʻasaienisi''', o se metotia faʻapitoa e faʻaaogaina e fesoasoani ai i tagata e maua ai se tulaga o le toʻa loloto ma le taulaʻi atu i le mafaufau. I lenei tulaga, e mafai e le tagata ona talia fautuaga e fesoasoani e suia nisi o amioga, faʻafitauli faʻalelagona, pe faʻaleleia le soifua maloloina lautele. E taua le malamalama o le hipinosi e le pulea e le tagata faʻaosooso le mafaufau o le tagata faʻataʻitaʻi; nai lo lena, o se faiga faʻatasi lea e manaʻomia ai le maliega ma le saʻolotoga o le tagata lava e ia e tali atu i fautuaga. O le tele o tagata e mafai ona oʻo i se tulaga o le hipinosi, ae o le maualuga o le tali atu e eseese mai lea tagata i lea tagata.
=== Histori ya ḽifhasi (Global History) ===
Maitele a fanaho na hipinosi o no vha hone kha mvelele dzoṱhe dza vhathu u bva kale. Vhasadzi vha kha Afurika Tshipembe vho no shumisa maitele a u ṋetshedza nga nḓila ya u ima, u rera, na u bina u bveledza tshiimo tsha u vha na vhutanzi ha muhumbulo kha vhaṅwe vhathu. Futhi, kha mvelele ya Vhavenḓa, vhaganga vho no shumisa maitele a u rera na u ṋetshedza u bveledza tshiimo tshi fanaho kha vhathu vha vha na vhulwadze. Kha ḽifhasi ḽoṱhe, Franz Anton Mesmer (1734–1815) ndi ene a vha na vhukoni ha u bveledza "mesmerism", tshine tsha vha tshidzivhalo tsha hipinosi ya masiani. James Braid, muḓokotela wa Scottish, ndi ene a ṅwala ipfi "hypnosis" nga 1843.


=== Histori ya Afurika Tshipembe (South African History) ===
== Tala Faʻasolopito ==
Kha Afurika Tshipembe, hipinosi yo no wanala i tshi shumiswa nga vhaṱoḍi vha vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili na vhadededzi vha mafhungo a mihumbulo u bva nga maḓuvha a mbo. Nga maḓuvha a vhukoloni, vhadededzi vho no bva kha dziko ḽa Europe vho no ita nyito ya u guda nga ha hipinosi. Nga vhuḓuvha, vhugudisi ha hipinosi ho no ḓivhadzea nga maitele a vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili. Vhurathi vhu re kha Afurika Tshipembe, sa '''The South African Society of Clinical Hypnosis (SASCH)''', ho bveledzwa nga 1970, vhu thusa u laula na u gudisa vhaṱoḍi vha vhupilisi nga ha maitele a u shumisa hipinosi kha vhupilisi.


== Mbeu dza Hipinosi (Types of Hypnosis) ==
=== I le lalolagi atoa ===
Hipinosi i kona u bveledzwa nga nḓila dzo fhambanaho, zwi tevhela nyito na vhupo ha khasianṱi.
O faiga e pei o le hipinosi ua leva ona iai i talafaasolopito o tagata. O nisi e faʻapea o faiga faʻaleaganuʻu a taulāitu ma fomaʻi faʻamaʻi i atunuʻu eseese, e aofia ai faiga faʻanenefu a nisi o faifeʻau, e iai uiga faʻatusa i le hipinosi faʻaonaponei. I Europa, na amata suʻesuʻega faʻasaienisi i le 18 senituri ma le fomaʻi Austrian Franz Mesmer, o lana ''''animal magnetism'''' na faʻavae ai le upu "mesmerism." Na faʻaauau suʻesuʻega i le 19 ma le 20 senituri, ma oʻo mai i aso nei, ua talia lautele le hipinosi o se vaega o togafitiga faʻapitoa ma suʻesuʻega faʻasaienisi.
* '''Hipinosi ya Vhupilisi (Clinical Hypnosis)''': I shumiswa nga vhudokotela, vhadededzi vha mafhungo a mihumbulo, na vhaṱoḍi vha vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili u langa vhulwadze, sa vhulwadze ha u ḓiṱavha, u sa kona u goroga, vhutungu, kana u swika.
* '''Hipinosi ya Vhukonḓeleli (Stage Hypnosis)''': I shumiswa kha zwibveledzwa zwa vhudifari u bveledza vhudifari kha vhaṱanganḓa. I si nyito ya vhupilisi, futhi i itelwa u takula.
* '''Hipinosi ya U Iṱa (Self-Hypnosis)''': Ndi tshiimo tshine muṋe a kona u tshi bveledza a tee nga u shumisa maitele a u ṋetshedza na u dzhiela nṱha, u thusa u fhungudza mushumo, u bveledza vhukoni, kana u konḓelela vhulwadze.
* '''Hipinosi ya u Vhuyelela Murahu (Regression Hypnosis)''': I shumiswa u thusa khasianṱi [[Hipinosi ya u Vhuyelela Murahu|u vhuyelela murahu]] kha zwivhumbwa zwa mihumbulo ya kale, zwi nga bva kha vhutshilo hashu hune ha tshi khou bvelwa kana kha vhutshilo ha murahu. I shumiswa kha vhupilisi u wanulusa zwiṱaluli zwa mihumbulo zwi songo takadzaho.


== Nyangaredzo dza Sayensi (Scientific Research) ==
=== I totonu o Samoa ===
Nyangaredzo dza sayensi dzo sumbedza uri hipinosi i na vhukuma ha sayensi. Dzo sumbedza uri nga tshinḓa tsha hipinosi, tshilidzi tsha muvhili tshi kona u shanduka nga nḓila i tevhelaho. Sa tsumbo, nga tshiimo tsha hipinosi, vhutungu vha kona u fhungudzwa nga u shandusa mushumo wa tshilidzi tsha muvhili tsha u amba vhutungu. Yunivesithi dza Afurika Tshipembe, sa '''Yunivesithi ya Kapa''' na '''Yunivesithi ya Witwatersrand''', dzo no ita nyangaredzo nga ha mushumo wa hipinosi kha u langa vhulwadze ha u swika na vhulwadze ha vhutungu. Nyangaredzo dzo sumbedza uri hipinosi i thusa kha u fhungudza vhulwadze ha u ḓiṱavha, u thusa vhathu u tshi khou ḓiṱwa u fhela u ṱoma, na u konḓelela vhutungu vha murahu ha u aluwa.
I totonu o tu ma aganuu a Samoa, e leʻi iai se upu tuʻufaʻatasi mo le hipinosi faʻaonaponei. Peitaʻi, o faiga faʻaleaganuʻu e taulaʻi i le faʻalagolago o le mafaufau, e pei o nisi ituaiga o '''[[faʻataulāitu]]''' poʻo togafitiga faʻale-mafaufau, e iai uiga e tutusa. O faʻataʻitaʻiga a fomaʻi faʻamaʻi (taulasea) e faʻaaogaina upu ma lauga e faʻamalosia ai le talitonuga o le maʻi e mafai ona mafua ai se tali faʻalelagona malosi ma fesoasoani i le faʻamalologa. O le faʻaaogaina o lauga faʻapitoa, pese, ma faʻataʻitaʻiga e faʻatosina ai le mafaufau, o ni metotia ia ua tuai mai. I aso nei, ua faʻafeiloaʻi ma faʻaaogaina metotia faʻaonaponei o le hipinosi e nisi o fomaʻi, fomaʻi mafaufau, ma tagata tomai faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau i Samoa.


== Kushumisele (Applications) ==
== Ituaiga ==
Hipinosi i shumiswa kha zwigwada zwo fhambanaho zwa vhupilisi na vhukonḓeleli ha vhutshilo.
* '''Vhupilisi ha Vhulwadze ha Muhumbulo''': U langa vhulwadze ha u swika, u ḓiṱavha, vhulwadze ha u sa takalela zwine vha zwi ita, na vhulwadze vha mihumbulo.
* '''U Langa Vhutungu''': U fhungudza vhutungu vha murahu ha u aluwa, vhulwadze vha muvhili, kana vhutungu vha u bebwa.
* '''Vhupilisi ha Tshilidzi tsha Muvhili''': U thusa u fhela u ṱoma, u fhungudza u swika, u konḓelela vhulwadze vha tshilidzi tsha muvhili.
* '''Vhukonḓeleli ha Vhutshilo''': U bveledza vhukoni, u fhungudza mushumo, u thusa u guda, na u konḓelela vhulwadze vha u sa kona u goroga.
* '''Vhupilisi ha Zwiṱaluli''': U langa zwiṱaluli zwa mihumbulo zwi bveledzwaho nga zwiitisi zwa kale, nga nḓila ya [[Hipinosi ya u Vhuyelela Murahu]].


== Tshiimo tsha Mulayo kha Afurika Tshipembe (Legal Status in South Africa) ==
E tele ituaiga o hipinosi e faʻaaogaina i Samoa ma le lalolagi atoa:
Kha Afurika Tshipembe, hipinosi yo tevhedzwa nga mulayo wa vhupilisi. Vhudokotela, vhadededzi vha mafhungo a mihumbulo, vhaṱoḍi vha vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili, na vhaṱoḍi vha vhupilisi vho gudiswaho vha kona u shumisa hipinosi kha nyito yavho ya vhupilisi. Futhi, vhurathi vhu sa laya vhathu vha sa vhe na vhugudisi ha vhupilisi u shumisa hipinosi u ita vhupilisi. '''The Health Professions Council of South Africa (HPCSA)''' ndi ḽiṱe na u laula mushumo wa vhaṱoḍi vha vhupilisi vhane vha shumisa hipinosi. Vhathu vha tea u vha na vhugudisi ha vhukuma na tshifhinga tsho leluwaho tsha u guda u bva kha vhurathi vho tendelwaho, sa SASCH, u kona u shumisa hipinosi kha vhupilisi.
* '''Hipinosi Togafitiga (Clinical Hypnosis)''': O le faʻaaogaina lea e fomaʻi poʻo tagata tomai faʻapitoa ua aʻoaʻoina e fesoasoani e foia faʻafitauli faʻalelagona, faʻaitiitia le tiga, faʻatautaia le popole, faʻateʻa le fai ma isi mea. O le ituaiga sili ona taatele i totonu o auaunaga faʻalesoifua maloloina.
* '''Hipinosi Faʻaleaganuʻu (Traditional/Indigenous Trance)''': O faiga faʻaleaganuʻu e pei ona taʻua i luga, e ui ina le taʻua o le "hipinosi," ae o loʻo iai uiga faʻatusa. E masani ona fesoʻotaʻi ma faʻalapotopotoga faʻale-aganuʻu ma faʻalapotopotoga faʻalelotu.
* '''[[Hipinosi Faʻamuli]] (Regression Hypnosis)''': O se ituaiga faʻapitoa lea e taumafai e toe faʻafoʻi le tagata i taimi ua tuanaʻi o lona olaga, atonu e oʻo lava i mea na tutupu aʻo leʻi fananau mai, e fesoasoani e iloa ai ma foia faʻafitauli o loʻo aʻafia ai le olaga nei.
* '''Hipinosi Faʻalauaʻitele (Stage Hypnosis)''': O lenei ituaiga e faʻaaogaina mo faʻafiafiaga. E masani ona faʻaalia i faletele ma faʻasalalauga. E taua le malamalama o lenei ituaiga e le o se togafitiga faʻafomaʻi ma e tatau ona vaʻaia mo faʻamoemoega faʻafiafia.


== Mvelele na Maipfi a Vhathu (Cultural Attitudes) ==
== Suʻesuʻega Faʻasaienisi ==
Kha mvelele ya Vhavenḓa na vhathu vhaṅwe vha Afurika Tshipembe, maitele a u ṋetshedza na u bveledza tshiimo tsha u vha na vhutanzi ha muhumbulo o vha hone kha nyito ya vhaganga na vhalusi. Zwiṅwe zwa maitele aya zwi vha zwi tshi shumiswa u bveledza vhupilisi kana u wanulusa vhathu kha zwiitisi. Futhi, vhathu vhanzhi vha Afurika Tshipembe vha na maipfi o fhambanaho nga ha hipinosi. Vhaṅwe vha i vhona sa tshithu tsha sayensi tshine tsha kona u thusa, vhaṅwe vha i vhona sa tshithu tshi bveledzwaho nga vhathu vha si vhe na vhugudisi ha vhukuma. Ngauralo, vhukoni ha u farana na mvelele na u pfesesa maipfi a vhathu ndi zwiṱoḍi zwa vhukuma kha muṱoḍi wa hipinosi kha Afurika Tshipembe.


== Vhaṱoḍi vha Vhukuma vha Afurika Tshipembe (Notable Practitioners from South Africa) ==
O suʻesuʻega faʻasaienisi ua faʻaalia le aoga o le hipinosi i le tele o matāʻupu. Ua faʻamaonia e faʻaitiitia ai le tiga, faʻateleina le vave o le faʻamalologa o le tino, ma fesoasoani i le puleaina o amioga e pei o le ulaula tapaa poʻo le 'ai soona fai. O suʻesuʻega o le faiʻai (e pei o le fMRI) ua faʻaalia suiga i le gaioiga o le faiʻai aʻo i ai se tagata i lalo o le hipinosi, faʻamaonia ai o se tulaga moni lea e ese mai le moe poʻo le nofo mataala. E ui i lea, e le o malamalama atoatoa le saienisi i le auala tonu e galue ai. I Samoa, e tau leai ni suʻesuʻega faʻapitoa na faia i le hipinosi, ae o faʻamatalaga mai le lalolagi atoa e lagolagoina lona aoga pe a faia e se tagata tomai faʻapitoa ua laiseneina.
* '''Dr. David Patient''': Muṱoḍi wa vhupilisi ane a shumisa hipinosi kha u langa vhathu vha na HIV/AIDS, a thusa u konḓelela vhutungu na u bveledza vhutshilo ha vhukuma.
* '''Dr. Arien van der Merwe''': Muṱoḍi wa vhupilisi na muingi wa mafhungo a vhutshilo ha vhukuma, ane a shumisa hipinosi na maitele a u ṋetshedza kha vhupilisi ha tshilidzi tsha muvhili.
* '''The South African Society of Clinical Hypnosis (SASCH)''': Vhurathi vhune vha gudisa na u tendela vhaṱoḍi vha vhupilisi nga ha maitele a hipinosi kha Afurika Tshipembe. Vha vha na vhagudisi vhane vha ita nyangaredzo na u bveledza vhugudisi.
* '''Vhaganga vha Mvelele''': Vhathu vhanzhi vha mvelele ya Vhavenḓa, Vhasuthu, na vhathu vhaṅwe vha Afurika Tshipembe vho no shumisa maitele a fanaho na hipinosi nga nḓila ya mvelele yavho, vha tshi shumisa milayo, mirero, na maitele a u rera.


== Vhona zwaṅwe (See also) ==
== Faʻaaogāga ==
* [[Hipinosi ya u Vhuyelela Murahu]]
 
* [[Vhupilisi ha Tshilidzi tsha Muvhili]]
I Samoa, o faʻaaogāga autu o le hipinosi e aofia ai:
* [[Mafhungo a Mihumbulo]]
* '''Togafitiga Faʻalagona''': Fesoasoani e foia le popole, faʻanoanoa, ma le atuatuvale e mafua mai i faʻalavelave faʻafuaseʻi.
* [[Vhuganga ha Mvelele]]
* '''Puleaina o le Tiga''': Faʻaitiitia o le tiga o le tino, aemaise lava mo tagata gasegase o loʻo feagai ma maʻi faifai pea.
* [[The South African Society of Clinical Hypnosis]]
* '''Suiga o Amioga''': Fesoasoani e taofi le ulaula tapaa, faʻaitiitia le mamafa, poʻo le foia o faʻafitauli o le moe.
* '''Faʻaleleia o Taʻaloga ma Aʻoaʻoga''': Faʻateleina le taulaʻi atu ma le faʻalagolago o tagata taʻaalo ma tamaiti aʻoga.
* '''Faʻafitauli Faʻale-mafaufau e fesoʻotaʻi ma Nofoaga''': Ona o le tulaga faʻafanua o Samoa, o nisi tagata e iai le fefe i le vaʻalele poʻo le vasa. E mafai e le hipinosi ona fesoasoani e faʻaitiitia nei phobias.
 
O nisi foʻi ua faʻaaogaina e fesoasoani i le suʻesuʻeina o mafaufauga loloto ma faʻamoemoega o le tagata lava ia.
 
== Tulaga Faʻaletulafono i Samoa ==
 
I le taimi nei, '''e leai se tulafono faʻapitoa a le malo o Samoa e faʻatonutonu ai le faʻaaogaina o le hipinosi'''. E le o iai foʻi se faʻalapotopotoga faʻapitoa e tuʻuina atu laisene faʻapitoa mo tagata faʻapitoa i le hipinosi. O lona uiga, o soʻo se tagata e mafai ona faʻaigoaina o ia lava o se fai hipinosi. Peitaʻi, o le tele o tagata o loʻo faʻaaogaina le hipinosi i Samoa o fomaʻi laiseneina, fomaʻi mafaufau, poʻo tagata tomai faʻapitoa i le mafaufau ua aʻoaʻoina i fafo ma ua faʻaaogaina le hipinosi o se vaega o a latou togafitiga lautele. E sili ona vaʻavaʻai tagata i le tomai ma le tusipasi a le tagata o loʻo latou faʻaogaina, aemaise lava pe a fai o se togafitiga mo faʻafitauli ogaoga o le mafaufau. O le tulafono lautele e faʻasāina ai faiga taufaasesē, ma e tatau ona faʻaoga le hipinosi ma le faʻamaoni ma le faʻaaloalo.
 
== Uiga Faʻaleaganuʻu ==
 
O manatu faʻaleaganuʻu a Samoa e uiga i le hipinosi e fefiloi. O nisi vaega, aemaise lava tagata matutua, e ono vaʻai i ai ma le masalosalo ona o lona foliga tutusa ma nisi faiga faʻaleaganuʻu e le o malamalama lelei i ai. O le upu "faʻafolafolaina" e mafai ona faʻauigaina o se mea e taufaasesē pe faʻasesēina. I le isi itu, ona o le malosi o le talitonuga faʻa-Kerisiano i totonu o le atunuʻu, o nisi lotu e ono le taliaina le hipinosi, aemaise lava le [[Hipinosi Faʻamuli]] lea e ono fesootaʻi ma manatu e feteenai ma talitonuga faʻalelotu. Peitaʻi, o nisi ua amata ona iloa le eseesega i le va o le hipinosi faʻasaienisi ma faiga faʻaleaganuʻu. Afai e faʻaaogaina e se fomaʻi faʻatuatuaina ma faʻamoemoe e fesoasoani, e mafai ona taliaina lelei e le toʻatele. O le faʻaaloalo i tu ma aga, faʻalapotopotoga faʻalelotu, ma le faʻamatalaina manino o le faiga, o mea ia e taua tele mo le taliaina lautele.
 
== Tagata Taʻutaʻua mai Samoa ==
 
E ui ina toʻaitiiti, ae ua iai nisi tagata Samoa ua faʻaaogaina le hipinosi i a latou galuega:
* '''Dr. Peniamina Tolovae''': O se fomaʻi faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau ua lauiloa i lona faʻaaogaina o metotia e aofia ai le hipinosi togafitiga mo tagata gasegase i Samoa. O ia o se tasi o fomaʻi muamua na faʻalauiloa le aoga o le mafaufau ma le tino i le atunuʻu.
* '''Faʻafetai Ieremia''': O se tagata tomai faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau ma le faʻataʻitaʻiga, sa galue i Niu Sila ma ua toe foʻi mai e faʻatautaia ni aʻoaʻoga faʻapitoa i Samoa. Ua ia faʻaaogaina le hipinosi e fesoasoani ai i tagata e pulea le popole ma le atuatuvale.
* '''Le Falemaʻi o le Soifua Maloloina o le Mafaufau i Motu o Samoa''': E ui e le o se tagata, o lenei falemaʻi ua faʻatagaina ai nisi o ana fomaʻi ma tagata tomai faʻapitoa e faʻaaogaina metotia faʻaonaponei e pei o le hipinosi i togafitiga, aemaise lava i le togafitia o faʻalavelave faʻafuaseʻi ma faʻafitauli o le mafaufau.
* '''Nisi Faifeʻau Faʻapitoa''': O nisi faifeʻau ua aʻoaʻoina i metotia o le faʻamafanafanaga o le mafaufau ma ua faʻaaogaina ni faiga e pei o le hipinosi e fesoasoani ai i tagata lotu e foia faʻafitauli faʻalelagona, ae faʻatasi ma le tatalo ma le faʻalagolago i le Atua.
 
== Vaʻai foʻi i ==
 
* [[Faʻataulāitu]]
* [[Fomaʻi Mafaufau]]
* [[Togafitiga O le Mafaufau ma le Tino]]
* [[Hipinosi Faʻamuli]]
* [[Faʻanenefu]]
* [[Soifua Maloloina o le Mafaufau i Samoa]]
 
== Faʻamatalaga ==
 
<references />


[[Category:Hipinosi]]
[[Category:Hipinosi]]
[[Category:Mafhungo a Mihumbulo]]
[[Category:Psychology]]

Revisão das 07h28min de 1 de abril de 2026

Hipinosi o se tulaga o le mafaufau lea e faʻatupuina ai se faʻalagolago tele, faʻalogo, ma faʻatatau i manatu. E masani ona faʻamatalaina o se tulaga o le faʻalagolago maualuga e mafai ai e le tagata faʻapitoa (le faʻaosooso) ona faʻaosofia manatu, lagona, tali, poʻo amioga i le tagata o loʻo i lalo o le hipinosi (le tagata faʻataʻitaʻi). E le o se moe, ae o se tulaga faʻaletonu o le mafaufau ma le tino e sili atu ona matala i fautuaga.

Faʻamatalaga

O le hipinosi, poʻo le faʻafolafolaina faʻasaienisi, o se metotia faʻapitoa e faʻaaogaina e fesoasoani ai i tagata e maua ai se tulaga o le toʻa loloto ma le taulaʻi atu i le mafaufau. I lenei tulaga, e mafai e le tagata ona talia fautuaga e fesoasoani e suia nisi o amioga, faʻafitauli faʻalelagona, pe faʻaleleia le soifua maloloina lautele. E taua le malamalama o le hipinosi e le pulea e le tagata faʻaosooso le mafaufau o le tagata faʻataʻitaʻi; nai lo lena, o se faiga faʻatasi lea e manaʻomia ai le maliega ma le saʻolotoga o le tagata lava e ia e tali atu i fautuaga. O le tele o tagata e mafai ona oʻo i se tulaga o le hipinosi, ae o le maualuga o le tali atu e eseese mai lea tagata i lea tagata.

Tala Faʻasolopito

I le lalolagi atoa

O faiga e pei o le hipinosi ua leva ona iai i talafaasolopito o tagata. O nisi e faʻapea o faiga faʻaleaganuʻu a taulāitu ma fomaʻi faʻamaʻi i atunuʻu eseese, e aofia ai faiga faʻanenefu a nisi o faifeʻau, e iai uiga faʻatusa i le hipinosi faʻaonaponei. I Europa, na amata suʻesuʻega faʻasaienisi i le 18 senituri ma le fomaʻi Austrian Franz Mesmer, o lana 'animal magnetism' na faʻavae ai le upu "mesmerism." Na faʻaauau suʻesuʻega i le 19 ma le 20 senituri, ma oʻo mai i aso nei, ua talia lautele le hipinosi o se vaega o togafitiga faʻapitoa ma suʻesuʻega faʻasaienisi.

I totonu o Samoa

I totonu o tu ma aganuu a Samoa, e leʻi iai se upu tuʻufaʻatasi mo le hipinosi faʻaonaponei. Peitaʻi, o faiga faʻaleaganuʻu e taulaʻi i le faʻalagolago o le mafaufau, e pei o nisi ituaiga o faʻataulāitu poʻo togafitiga faʻale-mafaufau, e iai uiga e tutusa. O faʻataʻitaʻiga a fomaʻi faʻamaʻi (taulasea) e faʻaaogaina upu ma lauga e faʻamalosia ai le talitonuga o le maʻi e mafai ona mafua ai se tali faʻalelagona malosi ma fesoasoani i le faʻamalologa. O le faʻaaogaina o lauga faʻapitoa, pese, ma faʻataʻitaʻiga e faʻatosina ai le mafaufau, o ni metotia ia ua tuai mai. I aso nei, ua faʻafeiloaʻi ma faʻaaogaina metotia faʻaonaponei o le hipinosi e nisi o fomaʻi, fomaʻi mafaufau, ma tagata tomai faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau i Samoa.

Ituaiga

E tele ituaiga o hipinosi e faʻaaogaina i Samoa ma le lalolagi atoa:

  • Hipinosi Togafitiga (Clinical Hypnosis): O le faʻaaogaina lea e fomaʻi poʻo tagata tomai faʻapitoa ua aʻoaʻoina e fesoasoani e foia faʻafitauli faʻalelagona, faʻaitiitia le tiga, faʻatautaia le popole, faʻateʻa le fai ma isi mea. O le ituaiga sili ona taatele i totonu o auaunaga faʻalesoifua maloloina.
  • Hipinosi Faʻaleaganuʻu (Traditional/Indigenous Trance): O faiga faʻaleaganuʻu e pei ona taʻua i luga, e ui ina le taʻua o le "hipinosi," ae o loʻo iai uiga faʻatusa. E masani ona fesoʻotaʻi ma faʻalapotopotoga faʻale-aganuʻu ma faʻalapotopotoga faʻalelotu.
  • Hipinosi Faʻamuli (Regression Hypnosis): O se ituaiga faʻapitoa lea e taumafai e toe faʻafoʻi le tagata i taimi ua tuanaʻi o lona olaga, atonu e oʻo lava i mea na tutupu aʻo leʻi fananau mai, e fesoasoani e iloa ai ma foia faʻafitauli o loʻo aʻafia ai le olaga nei.
  • Hipinosi Faʻalauaʻitele (Stage Hypnosis): O lenei ituaiga e faʻaaogaina mo faʻafiafiaga. E masani ona faʻaalia i faletele ma faʻasalalauga. E taua le malamalama o lenei ituaiga e le o se togafitiga faʻafomaʻi ma e tatau ona vaʻaia mo faʻamoemoega faʻafiafia.

Suʻesuʻega Faʻasaienisi

O suʻesuʻega faʻasaienisi ua faʻaalia le aoga o le hipinosi i le tele o matāʻupu. Ua faʻamaonia e faʻaitiitia ai le tiga, faʻateleina le vave o le faʻamalologa o le tino, ma fesoasoani i le puleaina o amioga e pei o le ulaula tapaa poʻo le 'ai soona fai. O suʻesuʻega o le faiʻai (e pei o le fMRI) ua faʻaalia suiga i le gaioiga o le faiʻai aʻo i ai se tagata i lalo o le hipinosi, faʻamaonia ai o se tulaga moni lea e ese mai le moe poʻo le nofo mataala. E ui i lea, e le o malamalama atoatoa le saienisi i le auala tonu e galue ai. I Samoa, e tau leai ni suʻesuʻega faʻapitoa na faia i le hipinosi, ae o faʻamatalaga mai le lalolagi atoa e lagolagoina lona aoga pe a faia e se tagata tomai faʻapitoa ua laiseneina.

Faʻaaogāga

I Samoa, o faʻaaogāga autu o le hipinosi e aofia ai:

  • Togafitiga Faʻalagona: Fesoasoani e foia le popole, faʻanoanoa, ma le atuatuvale e mafua mai i faʻalavelave faʻafuaseʻi.
  • Puleaina o le Tiga: Faʻaitiitia o le tiga o le tino, aemaise lava mo tagata gasegase o loʻo feagai ma maʻi faifai pea.
  • Suiga o Amioga: Fesoasoani e taofi le ulaula tapaa, faʻaitiitia le mamafa, poʻo le foia o faʻafitauli o le moe.
  • Faʻaleleia o Taʻaloga ma Aʻoaʻoga: Faʻateleina le taulaʻi atu ma le faʻalagolago o tagata taʻaalo ma tamaiti aʻoga.
  • Faʻafitauli Faʻale-mafaufau e fesoʻotaʻi ma Nofoaga: Ona o le tulaga faʻafanua o Samoa, o nisi tagata e iai le fefe i le vaʻalele poʻo le vasa. E mafai e le hipinosi ona fesoasoani e faʻaitiitia nei phobias.

O nisi foʻi ua faʻaaogaina e fesoasoani i le suʻesuʻeina o mafaufauga loloto ma faʻamoemoega o le tagata lava ia.

Tulaga Faʻaletulafono i Samoa

I le taimi nei, e leai se tulafono faʻapitoa a le malo o Samoa e faʻatonutonu ai le faʻaaogaina o le hipinosi. E le o iai foʻi se faʻalapotopotoga faʻapitoa e tuʻuina atu laisene faʻapitoa mo tagata faʻapitoa i le hipinosi. O lona uiga, o soʻo se tagata e mafai ona faʻaigoaina o ia lava o se fai hipinosi. Peitaʻi, o le tele o tagata o loʻo faʻaaogaina le hipinosi i Samoa o fomaʻi laiseneina, fomaʻi mafaufau, poʻo tagata tomai faʻapitoa i le mafaufau ua aʻoaʻoina i fafo ma ua faʻaaogaina le hipinosi o se vaega o a latou togafitiga lautele. E sili ona vaʻavaʻai tagata i le tomai ma le tusipasi a le tagata o loʻo latou faʻaogaina, aemaise lava pe a fai o se togafitiga mo faʻafitauli ogaoga o le mafaufau. O le tulafono lautele e faʻasāina ai faiga taufaasesē, ma e tatau ona faʻaoga le hipinosi ma le faʻamaoni ma le faʻaaloalo.

Uiga Faʻaleaganuʻu

O manatu faʻaleaganuʻu a Samoa e uiga i le hipinosi e fefiloi. O nisi vaega, aemaise lava tagata matutua, e ono vaʻai i ai ma le masalosalo ona o lona foliga tutusa ma nisi faiga faʻaleaganuʻu e le o malamalama lelei i ai. O le upu "faʻafolafolaina" e mafai ona faʻauigaina o se mea e taufaasesē pe faʻasesēina. I le isi itu, ona o le malosi o le talitonuga faʻa-Kerisiano i totonu o le atunuʻu, o nisi lotu e ono le taliaina le hipinosi, aemaise lava le Hipinosi Faʻamuli lea e ono fesootaʻi ma manatu e feteenai ma talitonuga faʻalelotu. Peitaʻi, o nisi ua amata ona iloa le eseesega i le va o le hipinosi faʻasaienisi ma faiga faʻaleaganuʻu. Afai e faʻaaogaina e se fomaʻi faʻatuatuaina ma faʻamoemoe e fesoasoani, e mafai ona taliaina lelei e le toʻatele. O le faʻaaloalo i tu ma aga, faʻalapotopotoga faʻalelotu, ma le faʻamatalaina manino o le faiga, o mea ia e taua tele mo le taliaina lautele.

Tagata Taʻutaʻua mai Samoa

E ui ina toʻaitiiti, ae ua iai nisi tagata Samoa ua faʻaaogaina le hipinosi i a latou galuega:

  • Dr. Peniamina Tolovae: O se fomaʻi faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau ua lauiloa i lona faʻaaogaina o metotia e aofia ai le hipinosi togafitiga mo tagata gasegase i Samoa. O ia o se tasi o fomaʻi muamua na faʻalauiloa le aoga o le mafaufau ma le tino i le atunuʻu.
  • Faʻafetai Ieremia: O se tagata tomai faʻapitoa i le soifua maloloina o le mafaufau ma le faʻataʻitaʻiga, sa galue i Niu Sila ma ua toe foʻi mai e faʻatautaia ni aʻoaʻoga faʻapitoa i Samoa. Ua ia faʻaaogaina le hipinosi e fesoasoani ai i tagata e pulea le popole ma le atuatuvale.
  • Le Falemaʻi o le Soifua Maloloina o le Mafaufau i Motu o Samoa: E ui e le o se tagata, o lenei falemaʻi ua faʻatagaina ai nisi o ana fomaʻi ma tagata tomai faʻapitoa e faʻaaogaina metotia faʻaonaponei e pei o le hipinosi i togafitiga, aemaise lava i le togafitia o faʻalavelave faʻafuaseʻi ma faʻafitauli o le mafaufau.
  • Nisi Faifeʻau Faʻapitoa: O nisi faifeʻau ua aʻoaʻoina i metotia o le faʻamafanafanaga o le mafaufau ma ua faʻaaogaina ni faiga e pei o le hipinosi e fesoasoani ai i tagata lotu e foia faʻafitauli faʻalelagona, ae faʻatasi ma le tatalo ma le faʻalagolago i le Atua.

Vaʻai foʻi i

Faʻamatalaga

<references />